Facebook, YouTube hatta SMS bile dünyanýn kaybolmakta olan dillerinin kurtarýlmasýna yardýmcý oluyor.

Dünyada þu anda konuþulan 7 bin civarýnda dil ve diyalektin yarýsýnýn yüzyýl sonunda ortadan kalkmasýnýn beklendiðini belirten bilim adamlarý, küreselleþmenin çoðunlukla tenkit edildiðini, ancak modern dünyanýn bazý unsurlarýnýn özellikle dijital teknolojinin akýþý tersine çevirebildiðini belirttiler.

Dilbilimciler, Kuzey Amerika kabilelerinin gençlerine dillerini ve kültürlerini tanýtmak için sosyal medyayý kullandýklarýný belirterek, Sibirya ve Moðolistan'da göçer halklarýn konuþtuðu yerli dili Tuvan'ýn dahi, yeni öðrencilere kelime telaffuzunu öðretmek için iPhone uygulamasýnýn bulunduðunu kaydettiler.

Kanada'nýn Vancouver kentinde düzenlenen bir konferansta National Geographic'in sponsorluðunda sunulan 8 özel sözlüðü hazýrlayanlardan Swartmore Üniversitesi (ABD-Pennsylvania eyaleti) Dilbilim Profesörü David Harrison, küçük dillerin, seslerini duyurmak ve varlýklarýný yaymak için sosyal medyayý, YouTube'ü, SMS'i ve baþka teknolojileri kullandýklarýný belirterek, küreselleþmenin küçük kültürleri asimile etmekteki olumsuz baskýsýna karþýn, sadece 5 veya 50 kiþinin konuþtuðu ücra bir yerdeki dil veya diyalekt için olumlu etkisi bulunduðunu söyledi.

Harrison, her þeye raðmen bu küçük dil gruplarýnýn, kendi dil gelenekleri ve geçmiþlerini muhafaza ederek, Ýngilizce gibi küresel dilleri öðrenerek dünya vatandaþý olabilecekleri bilincine de sahip bulunduklarýný sözlerine ekledi.

Amerikalý dilbilimcinin yok olma tehdidiyle karþý karþýya olan 8 dil için hazýrladýðý 8 ayrý sözlükte toplam 32 binden fazla kelime bulunuyor.

Sözlükler ayrýca kültürel eþyalarýn fotoðraflarý ve bu dilleri akýcý bir þekilde konuþan kiþilerin kelime ve cümleleri telaffuz ettiði 24 binden fazla ses kaydýndan oluþuyor.

Bu sözlüklerden biri sadece Oregon'daki (ABD'nin kuzeybatýsý) bir yerli kabilesinin konuþtuðu Siletz Dee-ni. Bu dili akýcý þekilde son konuþanlardan Alfred "Bud" Lane konferansta yaptýðý konuþmada, "Konuþan sözlük, Siletz dilini kurtarmak için sahip olduðumuz en iyi yöntem ve öyle kalacak" dedi.

National Geographic Vakfý'nýn projesindeki diðer diller arasýnda, Papua Yeni Gine'de sadece iki köyde 600 kiþinin konuþtuðu, ancak hiç yazýlmayan ve kaydedilmeyen Matukar Panau da bulunuyor.

Kanada'da da Microsoft yazýlýmlarýnýn Ýnuit diline çevrilerek, bu toplumun tüm kuþaklarýnýn bilgisayarlarýnda kendi dillerini kullanabilmeleri için çalýþmalar yürütülüyor.

Yine Kanada'da Ojibve dili konuþan yaklaþýk 10 bin kiþiden yaklaþýk 2700 kadarýnýn Facebook kullanmasý sayesinde bu dil de yeniden gözde olmaya baþladý.

AA